Tình trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam và toàn cầu như thế nào?

Ô nhiễm không khí là một vấn đề nhức nhối không chỉ tại Việt Nam mà còn là của xã hội toàn cầu. Đây được xem là tác nhân hàng đầu gây ra nhiều hậu quả tới cả môi trường lẫn sức khỏe con người. Mỗi năm, ô nhiễm không khí lại cướp đi sự sống của hàng triệu người. Do đó, chúng được coi là “kẻ giết người thầm lặng”. Vậy hãy cùng chúng tôi tìm hiểu xem tình trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam và trên thế giới đang diễn biến như thế nào.

Tìm hiểu tình trạng ô nhiễm tại Việt Nam

1. Ô nhiễm không khí là gì? 

Trước khi đi tìm hiểu xem tình trạng ô nhiễm môi trường không khí ở Việt Nam và thế giới hiện như thế nào các bạn cần hiểu rõ ô nhiễm không khí là gì. Tình trạng ô nhiễm không khí chính là các thành phần trong không khí có sự thay đổi. Sự thay đổi này chủ yếu do khói, bụi, hơi nước và các chất khí độc hại gây ra. 

Ô nhiễm không khí được chia ra làm hai loại, là ô nhiễm không khí ngoài trời và ô nhiễm không khí trong nhà. Trong hai loại ô nhiễm không khí này thì ô nhiễm không khí ngoài trời có tác động tiêu cực nghiêm trọng hơn bởi nó có ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường và sức khỏe của con người. 

2. Các nguyên nhân gây ra tình trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam

Việt Nam là một trong các quốc gia có tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Theo ông Vũ Đăng Định – người phát ngôn UBND TP Hà Nội thì nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm không khí tại Việt Nam có rất nhiều, có thể kể tới như:

– Khí thải ra từ các phương tiện giao thông như xe máy, ô tô

– Các hoạt động xây dựng, phá dỡ công trình

– Thói quen đốt rơm rạ sau mùa thu hoạch

– Rác không được thu gom, xử lý đúng cách mà thực hiện theo phương pháp đốt

– Người dân còn giữ thói quen sử dụng bếp củi, bếp than tổ ong

– Quá trình vận chuyển vật liệu không che chắn cẩn thận

– Hệ thống thoát nước chưa xử lý đúng cách dẫn tới mùi hôi thối thoát ra

– Mùi hôi thoát ra từ các trại chăn nuôi gia súc, gia cầm

– Hoạt động sản xuất của các nhà máy, khu công nghiệp

– Phá rừng, đốt rừng làm nương rẫy

– Thời tiết quá oi nóng, dẫn đến cháy nhà xưởng, nhà ở,…

Đốt rừng, cháy rừng cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm không khí tại Việt Nam

Tựu chung, có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới ô nhiễm không khí Việt Nam. Và muốn giải quyết được tình trạng này thì cần sự chung tay góp sức của các ban ngành, chính quyền lẫn người dân toàn quốc.

3. Báo động tình trạng ô nhiễm không khí trên phạm vi toàn cầu

Ô nhiễm không khí không chỉ còn tồn tại trong phạm vi một quốc gia mà nó đã ảnh hưởng tới toàn cầu. Theo như Tổ chức Y tế thế giới WHO, vào năm 2016, ô nhiễm không khí đã cướp đi sinh mạng của 4,2 triệu người. Trong số đó 91% tỉ lệ người tử vong đến từ các nước nghèo, kém phát triển và đông dân ở Đông Nam Á, Thái Bình Dương. Con số này không ngừng tăng cao qua các năm. 

Đối tượng dễ bị tác động bởi ô nhiễm không khí là những người mắc các bệnh về hô hấp, người già và trẻ nhỏ. 

Mới đây, tổ chức Health Effect Institute (HEI) cũng đã công bố, có tới hơn 95% dân số trên thế giới đang phải hít thở bầu không khí ô nhiễm và tới 60 dân số đang phải sinh sống tại những khu vực không thể đảm bảo được tiêu chuẩn chất lượng không khí cơ bản do WHO đề ra. Ô nhiễm môi trường cũng được xếp thứ tư trong danh sách những nguyên nhân gây tử vong cao nhất thế giới, đứng sau bệnh cao huyết áp, suy dinh dưỡng và hút thuốc lá.

Trong thống kê năm 2016, Ấn Độ và Trung Quốc là 2 quốc gia đứng đầu danh sách các nước ô nhiễm nhất thế giới. Và trong năm 2019 này rất có thể không khí Việt Nam ô nhiễm nhất thế giới bởi chất lượng không khí nước ta đang ở tình trạng đáng báo động, có thời điểm, nhiều nơi đã chạm mốc xấu và kém. 

4. Hiện trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam hiện nay

Trong báo cáo thường niên The Environmental Performance Index (EPI) do Mỹ thực hiện, thông qua các số liệu về ô nhiễm không khí ở Việt Nam thì Việt Nam được xếp thứ 10 trong số những quốc gia có mức độ ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại châu Á. Đặc biệt, trong thời gian gần đây, tổng lượng bụi tại hai thành phố lớn của Việt Nam là Hà Nội và Hồ Chí minh đang không ngừng tăng cao, chỉ số AQI chất lượng không khí luôn nằm trong mức báo động. 

Vào năm 2016, một bản báo cáo Sơ lược tình trạng môi trường Hà Nội và TPHCM do tổ chức GreenID thực hiện đã cho thấy:

– Hà Nội: Có chỉ số chất lượng không khí AQI đạt mức trung bình là 121, trong đó, nồng độ bụi mịn PM2.5 – một loại bụi cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe là 50.5, gấp 2 lần so với quy chuẩn quốc gia và 5 lần so với khuyến nghị của tổ chức WHO

Tình trạng ô nhiễm tại Hà Nội nằm trong mức báo động

– TPHCM: Trong khi đó, chỉ số chất lượng không khí AQI tại TPHCM có thấp hơn, đạt mức 86 nhưng vẫn nằm trong phạm vi ô nhiễm bởi bụi mịn PM2.5 trong không khí là 28.3, cao hơn so với quy chuẩn của quốc gia và gấp 3 lần so với khuyến nghị của WHO

Tại các vùng quê thì chỉ số ô nhiễm không khí ở Việt Nam vẫn nằm ở mức an toàn. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp hợp lý để bảo vệ môi trường thì tình trạng ô nhiễm sẽ sớm lan rộng hơn, đặc biệt là tại các vùng người dân vẫn còn giữ thói quen đốt rơm rạ, nấu nướng bằng than củi, bếp tổ ong.

Từ năm 2016, nồng độ bụi trung bình trong không khí của hai thành phố lớn tại Việt Nam đã ở ngưỡng cao, vượt mức cho phép. Tới nay, hiện trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam không những không giảm mà còn trở nên nghiêm trọng hơn. Đây là một dấu hỏi lớn đặt ra cho chính quyền và nhà nước trong việc nỗ lực khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường tại nước ta.

5. Các tác hại của ô nhiễm không khí

Thực trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam hiện nay thật sự đáng báo động bởi tình trạng ô nhiễm đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Mức độ ô nhiễm không khí ở Việt Nam càng cao thì tác tác hại gây ra với sức khỏe con người và hệ sinh thái vô cùng nặng nề:

– Đối với con người:

+ Bụi: Khi bụi đi theo đường hô hấp, vào phổi có thể gây kích thích cơ học, khiến phổi bị xơ hóa và gây ra các căn bệnh liên quan tới đường hô hấp, bệnh về da, mắt, đường máu, tim mạch và các bộ phận khác. Đặc biệt, bụi có thể chứa các thành phần độc hại, gây ra bệnh ung thư

+ SO2: Có thể khiến cho các chức năng của phổi bị ảnh hưởng và dẫn tới bệnh viêm phổi, viêm phế quản, người bị hen trở nên mẫn cảm hơn, bệnh tim mạch,…

+ NO2: Gây tổn thương niêm mạc phổi, chức năng phổi, mắt, mũi, họng và tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp

+ Co: Khi CO kết hợp cùng với Hb trong máu có thể làm giảm khả năng vận chuyển oxi, khiến máu bị thiếu oxi

+ NH3: Đây là một khí độc có ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe. Nếu tiếp xúc trong thời gian ngắn với nồng độ 100mg/m3 thì không để lại hậu quả lâu dài. Tuy nhiên, trường hợp tiếp xúc với NH3 trong khoảng 30 phút trở lên với nồng độ 1.500 – 2.000mg/m3 thì có thể gây nguy hiểm tới tính mạng

+ H2S: Có thể khiến khiến người hít phải lượng lớn bị thiếu oxi đột ngột dẫn tới ngạt thở và tử vong. Còn trường hợp thường xuyên tiếp xúc với H2S có thể dẫn tới nhiễm độc mãn tính

+ VOCs: Gây ra các bệnh như viêm đường hô hấp cấp, tổn thương gan, thận, kích ứng da, rối loạn huyết học, rối loạn tiêu hóa, rối loạn thần kinh, thậm chí có thể gây ra bệnh suy tủy và ung thư máu

Ô nhiễm không khí có thể gây ra viêm đường hô hấp cấp

+ Chì: Khi chì tích tụ trong xương và hồng cầu có thể gây ra các căn bệnh như đau khớp, loãng xương tủy, viêm thận, huyết áp cao, tai biến não, nhiễm độc hệ thần kinh, rối loạn chức năng thận, thiếu máu, sảy thai, tử vong, suy giảm trí thông minh

+ Radon: Khí này bám trong các hạt bụi rất nhỏ, đi vào cơ thể có thể gây ra bệnh ung thư máu, ung thư phổi,…

– Đối với động, thực vật: Ô nhiễm không khí có thể khiến cho động thực vật bị nhiễm độc và gây hại trực tiếp cho chúng

– Đối với tài sản: Ô nhiễm không khí có thể hủy hoại tài sản, làm mòn, phân hủy, gỉ sét kim loại, giảm độ bền của giấy, cao su, thuộc da hay làm mất màu tranh ảnh, gây ra hiện tượng hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu

6. Làm gì để bảo vệ sức khỏe con người trước tình trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam?

Đứng trước thực trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam hiện nay thì mỗi người trong chúng ta đều phải có ý thức trong việc chủ động tự chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của mình:

– Nỗ lực giảm triệt để các nguồn có khả năng phát thải ra bụi không khí như: thay thế nấu bếp than củi, bếp tổ ong bằng các thiết bị bếp sử dụng nguyên liệu sạch, an toàn, không sản sinh khói bụi

– Ưu tiên sử dụng các phương tiện công cộng, phương tiện giao thông chạy nguyên liệu thân thiện với môi trường

– Tránh xa các nguồn không khí bị ô nhiễm. Khi ra ngoài nên mang theo khẩu trang lọc bụi chuyên dụng

– Sử dụng máy lọc không khí để lọc sạch bụi bẩn, vi khuẩn, virus trong nhà

Sử dụng máy lọc không khí để bảo vệ sức khỏe

– Sử dụng các thực phẩm sạch, an toàn, xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, nhiều rau xanh

– Phủ xanh môi trường sống bằng cách trồng nhiều cây xanh trong nhà và xung quanh nhà để thanh lọc không khí xung quanh

– Tham gia vào các công tác trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng cùng cộng đồng

– Giữ môi trường sống xung quanh sạch sẽ, lau dọn vệ sinh nhà cửa thường xuyên

Đứng trước tình hình ô nhiễm không khí ở Việt Nam thì ý thức của con người là điều quan trọng nhất. Môi trường, không khí là tài sản chung. Khi không khí bị ô nhiễm có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chính bản thân chúng ta. Nếu các bạn không muốn nơi mình sinh sống được liệt kê vào bản đồ ô nhiễm không khí Việt Nam thì ngay bây giờ hãy hành động. Mỗi một việc làm của các bạn đều quyết định tới sự sống mai sau.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *